تبلیغات
یاس مطهر

یاس مطهر
سیر مطالعاتی کتابهای شهید استاد مرتضی مطهری(موسسه مطهرون بروجرد) 
قالب وبلاگ
نظر سنجی
وبلاگ از نظر شما چگونه است؟




صفحات جانبی
متفكر شهید در زمینه اقتصاد اسلامی سالها همچون سایر رشته های علمیش محققانه مشغول مطالعه و تحقیق بوده است و ایشان با وجود آنكه در زمینه علوم اسلامی خود فقیهی عالیقدر بود ولی اینرا كافی ندانست و چندین سال در معیت استاد فن به مطالعه اقتصاد غربی پرداخت. و مطالعاتی وسیع و عمیق در اقتصاد غرب و بویژه درباره ماركسیسم انجام داد و حاصل این مطالعات صدها ساعت نوار و بحث و درس و نوشته های فراوانی است كه به همت شاگردان آن مرحوم امروز با كمترین تغییر در اختیار ماست.

نظری به اقتصاد اسلامی
كسانی كه فكر می كنند مسایل زندگی و بطور كلی مسایل اجتماعی از یكدیگر جداست و هر چیزی یك مرز و یك قلمرو خاص دارد و هرگوشه ای و قسمتی از زندگی بشر به یك شئی بخصوص تعلق دارد تعجب و احیانا انكار می كنند كه كسی نظریه اقتصاد اسلامی را طرح كند، زیرا به عقیده این جماعت اسلام واقتصاد دو مقوله جدای از هم است و اسلام برای خودش به عنوان یك دین قلمرویی و اقتصاد به عنوان یك علم و یا یك فلسفه برای خودش قلمرویی دیگر دارد. 

اما از دیدگاه استاد مطهری اسلام با اقتصاد دارای دو نوع پیوند مستقیم و غیر مستقیم است. پیوند مستقیم اسلام با اقصاد از آن جهت است كه مستقیما یك سلسله مقررات اقتصادی درباره مالكیت، مبادلات، مالیاتها، ارث، مباهات و صدقات، وقف ، مجازاتهای مالی یا مجازاتها در زمینه ثروت و غیره دارد چرا كه اسلام كتاب البیع، كتاب الاجاره، كتاب الوكاله، كتاب الرهن، كتاب الارث، و كتاب الوقف دارد. 

اما ارتباط غیر مستقیم اسلام با اقتصاد از طریق اخلاق است و در این بخش برخی مذاهب دیگر نیز كم و بیش چنین ارتباطی را دارند. 

اسلام مردم را به امانت داری، عفت، عدالت، احسان، ایثار، دزدی نكردن و احترام به حقوق دیگران گذاشتن توصیه می كند كه البته همه اینها در زمینه ثروت است و تا وقتی كه حدود مسایل اقتصادی روشن نشود حدود عدالت، امانت، عفت و احسان روشن نمی شود. اما اگر بخواهیم نظری به نظام اقتصادی داشته باشیم اول باید ببینیم نظر اسلام درباره ثروت و مال چیست؟ 

ممكن است كسی بپندارد كه اسلام اساسا ثروت را مطرود و بعنوان یك امر پلید می شناسد ولی جواب اینست كه در اسلام مال و ثروت نه تنها تحقیر نشده است بلكه برآن تاكید و توصیه و برای آن شرایط و موازین ویژه ای مقرر شده است و آنچه كه پلید و دور انداختنی است اسراف، تبذیر و تضییع مال است كه حرام قطعی است. 

اسلام با هدف قرار دادن ثروت، و اینكه انسان فدای ثروت شود مخالف است و سخت با این تفكر مبارزه كرده است. شهید مطهری برای توضیح این مطلب به شعر مولوی اشاره می كند كه:
مال را گر بهر دین باشی حمول نعم مال صالح خواندش رسول
آب در كشتی هلاك كشتی است ور بود در زیر كشتی پشتی است.

تشبیه ثروت و انسان به دریا و كشتی در این شعر بدان مفهوم است كه از یك نظر ثروت در یك وضعیت انسان را غرق می كند و در وضعیت دیگر نه تنها به شخصیت او ضربه نمی زند بلكه وسیله ایست برای رسیدن به مقصد.
و همچنین آیه كریه ان الانسان لیطغی ان راه الستغنی نیز نقش پول را درفاسد كردن شخصیت انسانی بیان می كند.
اما اینكه تعریف خود «مال و ثروت» چیست و ملاك با ارزش شمردن برخی اشیاء كدامست خود مساله بسیار مهمی است.
اقتصاد سالم
بر همگان واضح است كه اجتماع سالم اقتصاد سالم می خواهد و اولین اصل برای سلامت اقتصاد یك جامعه اصل افزایش و رشد ثروت ملی و استراتژی تولید بر مبنای توزیع عادلانه ثروت است. یعنی اقتصاد سالم آنست كه جریان تولید ثروت و منابع اولیه بنحوی باشد كه بر ثروت كه یگانه وسیله مادی و پایه ای است بیفزاید و قدرت مالی را در تحصیل و مسایل مادی و معنوی زندگی مضاعف كند و اصل توزیع عادلانه ثروت از ویژگیهای اصلی آن باشد. 

به نظر استاد، اقتصاد سالم یعنی اقتصاد قائم بذات و بی عیب ، و لازمه اش اینست كه ثروت ملی جامعه، حیات و قابلیت رشد و نمو داشته باشد و به بیان دیگر اقتصادی كه دارای بنیه است و مبتلا به كم خونی اقتصادی نباشد. 

از نظر اسلام هدفهای اسلامی بدون اقتصاد سالم غیر قابل تامین است .اما اسلام می خواهد كه غیر مسلمان بر مسلمان تسلط و نفوذ نداشته باشد و این هدف هنگامی میسر است كه ملت مسلمان در اقتصاد نیازمند و وابسته نباشند و دستش بطرف غیر مسلمان دراز نباشد والا نیازمندی ملازم است با اسارت و بندگی و بردگی. علی علیه السلام در این باره می فرماید: 

اگر ملتی كمك خواست و ملتی دیگر كمك داد ، خواه ناخواه اولی برده و اسیر دومی است. ویا به قول نهرو ملتی مستقل است كه جهش اقتصادی داشته باشد.
بنابراین از شرایط اولیه یك سیستم صحیح اقتصادی انطباق آن با قوانین و اصول اقتصادی نظری است كه متضمن صحت و سلامت بنیه اقتصادی جامعه می باشد. 

استاد مطهری اقتصاد را دارای دو بخش می داند و آن را به دو گروه اقتصاد نظری و اقتصاد برنامه ای تقسیم می كند.
استاد معتقد است كه اقتصاد نظری برای خود هیچ حد و مرزی قایل نیست و فقط در محور موضوع خود كه افزایش ثروت است كار می كند و اینجاست كه برای اقتصاد برنامه ای و دستوری نقشی ایجاد شده و پای ارزشهای خارج از مقوله اقتصاد به موضوع كشیده می شود كه بر اساس آن همه خواسته های افراد و همه تمایلات جامعه ملاك و معیار افزایش ثروت و تولید درآمد نمی تواند باشد. 

شهید مطهری می افزاید: ما در سطح جامعه خواسته های ضد و غیر انسانی زیادی داریم، استثمار با كار شرافتمندانه فرق می كند، برخی مالكیتها انسانی نیست یا اصلا همه اش انسانی نیست و … اگر معیارهای اسلامی كنترل كننده در جامعه نباشد، این اجتماع قابل دوام نخواهد بود. جامعه می شود جنگل و اقتصاد می شود فن شكاریابی و بهره كشی.
 
منبع:www.aftabnews.ir
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


استاد مطهری از نگاه مقام معظم رهبری:
شهید مطهری( رضوان الله علیه) چشمه فیاض و جوشانی بود.
کتاب های شهید مطهری،قابل مردن و قابل تمام شدن نیست.

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب