تبلیغات
یاس مطهر

یاس مطهر
سیر مطالعاتی کتابهای شهید استاد مرتضی مطهری(موسسه مطهرون بروجرد) 
قالب وبلاگ
نظر سنجی
وبلاگ از نظر شما چگونه است؟




صفحات جانبی

الگوی عینی همت وكار

استاد مطهری در زمان تحصیل و همچنین فعالیت‌های پس از آن الگویی

 از همت و كار است كه می‌توان شاخصه‌های آن را در موارد ذیل

جستجو كرد:

1- شدت كار و تلاش در تحصیل علم :

به نقل از همسر ایشان آمده است:برخی مواقع در اثر شدت كار و

فشار تلاش‌های فكری، اعتراف می‌كرد كه خسته‌ام و سرم گیج

می‌رود.

ایشان برای درك و فهم عمیق و دقیق دروس تمام همت. توان خویش را

 بكار می‌گرفت. در این رابطه به تقل از شهید قدوسی آمده است:

پشتكار و كثرت مطالعه‌ی آقای مطهری در مدرسه فیضیه همه‌ی ما را

 به اعجاب می آورد و تاكید می‌كرد كه استاد مطهری وقتی اصول فقه را

 خوانده بود مدعی بود كه جزوه و اثری نیست كه در این زمینه باشد و

من آن را ندیده باشم.

 

2- اهتمام و تلاش در عرصه‌ی سیاسی :

در حالی كه شهید مطهری به عنوان یك چهره‌ی علمی و فرهنگی

شهرت داشت و دغدغه‌های علمی بخشی از اوقات ایشان را به خود

 اختصاص می‌داد، اما ایشان در راه نیل به اهداف سیاسی بلندش و در

 رأس آن برپایی حكومت اسلامی از عضویت در هیأت‌های مؤتلفه تا

برگزاری جلسات درس شناخت در كانون توحید برای حل مشكلات فكری

 و جلوگیری از انحراف بیشتر منافقین فروگذار نبود.

 

3- كار و همت در عرصه فرهنگی و اجتماعی :

در عین حال كه استاد در عرصه ی علمی و سیاسی تلاش و پشتكار

فراوان داشت، اما مانعی از كارو همت در عرصه‌ی فرهنگی و اجتماعی

 نبود.

برای هدایت و راهنمایی بشر دو راه است؛ یكی راه گفتن و نوشتن،

دیگر راه پیشقدم شدن و هرگز گفتن به قدر پیشقدم شدن اثر ندارد.

بزرگان گفتند: دو صد گفته چون نیم كردار نیست.

 

جایگاه و اهمیت كار و همت در اندیشه شهید مطهری

مهمترین شاخصه‌ها و مؤلفه‌هایی كه شهید مطهری به عنوان اهمیت

 به كار و تلاش در اسلام مورد اشاره قرار می‌دهد، عبارتند از:

1- مقدس شمردن كار و تلاش: شهید مطهری معتقد است در اسلام

 كار به عنوان یك امر مقدس شناخته شده

2- همسویی و انطباق كار با عبادت و خداپرستی: بر خلاف وجود نگاه

دنیا گریز و رهبانیت پسند در برخی از ادیان و مكاتب دیگر و همچنین

تلقی منافات بین دین و عمل در نگاه ماركسیستی، شهید مطهری بین

 كار و خداپرستی منافاتی نمی‌بیند.

3-طرد بیكاری و بیگاری: اسلام دشمن بیكاری، بیگاری است. انسان به

 حكم اینكه از جامعه بهره می گیرد و بهره می برد و به حكم اینكه كار

 بهترین عامل سازنده‌ی خود و اجتماع و بیكاری بزرگترین عامل فساد

است، باید كار مفید انجام دهد. اسلام انگل بودن و كل برجامعه بودن را

در هر شكل، موردلعنت قرار داده است.

 

زمینه‌ها و لوازم كار و تلاش

1ـ هدفمندی و معنی‌دار بودن كار: شهید مطهری معتقد است،

"انسان مادامی كه غایتی را تصور نكند، وجود ذهنی برایش حل نشود،

اراده‌ی انجام كاری برایش پیدا نمی‌شود، همین كه غایت و فایده‌ی كار

در ذهنش منقش شد، آن وقت است كه میل و اراده‌اش منبعث

می‌گردد و فعل از وی صادر می‌شود

2ـ استعدادیابی برای كار: طبیعی است استعدادها و علایق انسآن‌ها

برای انجام كارها و فعالیت‌ها متفاوت است و لذا هركسی باید كاری

 را انتخاب كند كه در آن استعداد دارد، تا آن كار علاقه‌ی او را به خود

جذب كند. اگر كار مطابق استعداد و مورد علاقه انسان نباشد و انسان

آن را فقط به خاطر درآمد و مزد انجام دهد، این اثر تربیتی را ندارد و

شاید فاسدكننده‌ی روح هم باشد. انسان وقتی كاری را انتخاب می‌كند،

 باید استعدادیابی هم شده باشد

3ـ حاكمیت عدالت و نفی تبعیض: از نگاه شهید مطهری در جامعه‌ی

 اسلامی باید شرایط عادلانه‌ی شكوفایی استعدادها فراهم آید.

"جامعه‌ی اسلامی جامعه‌ی طبیعی است، نه جامعه‌ی تبعیض و نه

جامعه‌ی تساوی منفی. تز اسلام، كار، پرورش استعداد و استحقاق به

 اندازه‌ی كار است

4ـ فراهم بودن فضای رقابت مثبت: شهید مطهری به وجود میدان رقابت

 سالم برای واداشتن افراد به كار و تلاش بیشتر، اعتقاد دارد و نبود

رقابت را در خمودگی فكری جامعه مؤثر می‌داند.

5ـ ترویج فضای توكل و اعتماد به خدا: شهید مطهری با نگاه به

ویژگی‌های جهان‌بینی دینی در یك كل مرتبط با هم می‌گوید: "اعتقاد

 درست به قضا و قدر الهی، یك نفر باایمان را در عمل و فعالیت صحیح

مطمئن‌تر و به نتیجه‌ی كار امیدوارتر می‌كند

 با چنین نگاهی یأس و تردید رنگ باخته و در عوض نشاط و امید به نفع

كار تقویت می‌شود.

آثار تربیتی كار

شهید مطهری می‌گوید: بعد از دیانت، مدرسه‌ای برای تربیت انسان،

 بهتر از مدرسه‌ی كار ساخته نشده است

اثرات و تبعات تربیتی كار را كه استاد مستقیم مورد اشاره قرار داده

عبارتند از:

1ـ افزایش احساس عزت و شخصیت: با توجه به آثار تربیتی كار، شهید

 مطهری براین باور است كه نتیجه‌ی كار تنها خلاصی از فقر و

گرسنگی نیست، بلكه چندین چیز دیگر هم به دنبال دارد، از آن‌جمله

این كه كار بر عزت و شخصیت انسان می‌افزاید و او را در نظر خودش

محترم می‌نماید. یعنی حس احترام به ذات و اعتماد به شخصیت در او

 ایجاد می‌كند و بدیهی است كه هر چیزی كه باعث و سبب محترم

شدن شخصیت انسان در نظر خودش و نظر دیگران باشد، او خودش

محترم و شایسته‌ی تكریم و تعظیم است

2ـ تمركز خیال: بیكاری و تنهایی را اسلام از آن رو منع می‌كند كه

می‌تواند تالی فساد شده و آثار منفی به دنبال داشته باشد. شهید

مطهری در تفسیر این كلام حضرت علی(ع) كه فرموده:  یعنی اگر تو

نفس را به كار مشغول نكنی او تو را به خودش مشغول می‌كند

می‌گوید وقتی كه انسان یك كار و یك شغل دارد، آن كار و شغل او را به

سوی خود می‌كشد و جذب می‌كند. به او مجال برای فكر و خیال باطل

نمی‌دهد

از سوی دیگر شهید مطهری تمركز خیال را موجب انضباط فكری و

توفیق‌های ناشی از آن نیز می‌داند كه در واقع ناشی از كار و كنده

شدن از افكار پراكنده و بیهوده است.

3ـ آزادگی و شرافت: احساس بی‌نیازی از دیگران و شرافت مرتبط با آن

در گرو كار و تلاش است.

 

همت، نشانه بزرگی و نشاط

شهید مطهری با ذكر این جمله‌ی حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) كه

فرموده‌اند: قدرالرجل علی قدر همته، یعنی قدر و اندازه‌ی هر كس

همان قدر و اندازه‌ی همتش است، اهمیت و استحكام این سخن را این

 گونه می‌رساند كه "جمله‌های خیلی عجیب و پرمعنایی است".

با چنین نگاهی ایشان همت را نشانه‌ی چند ویژگی مثبت به شرح ذیل

 بر می‌شمارد:

1ـ همت نشانه‌ی بزرگی روح: وی معتقد است مسلما همت بزرگ

نشانه‌ی روح بزرگ است و همت كوچك نشانه‌ی روح كوچك است

2ـ همت نشانه‌ی سلامت و نشاط روان: از زاویه‌ای دیگر، استاد وجود

همت و عمل در راستای آن را نشان‌های از روح و روان سالم دانسته.

3ـ همت نشان قدرشناسی از خویش: شهید مطهری همت را به میزان

 قدرشناسی از خویش ارتباط می‌دهد كه این نگاه، ادامه‌ی همان

دیدگاه حضرت امیر(ع) به همت است. وی در توضیح این نظر خویش

می‌گوید:

روح بزرگ یك آرزوی بزرگ است، یك اندیشه‌ی بزرگ و وسیع است،

یك خواهش و اراده‌ی بزرگ، یك نعمت بزرگ است... روح بزرگ به كمی

 و كوچكی و حقارت تن نمی‌دهد، به كم از قدر خود راضی نمی‌شود

 

آثار همت و اراده

شهید مطهری با همطراز شمردن همت با نبوغ و حتی عشق و ایمان،

برخورداری از آن را دارای اثرات و نتایج ویژه‌ای می‌داند كه امكان فائق

آمدن بر كمبودها و نواقص و پذیرش سختی و زحمت را برای انسان و

جامعه فراهم می‌آورد.

 

استادبردو اثر ویژه كار و تلاش تاكیدكرده‌اند:

1ـ تولید استقامت و پشتكار برای كارهای بزرگ: استاد انجام كارهای

بزرگ را بدون داشتن همت متناسب با آن شدنی نمی‌داند و معتقد

 است با همت برخی كارهای به ظاهر نشدنی هم عملی می‌گردد.

2ـ جبران كمبودها و معایب: غالب اوقات كمبود یا نبود اراده و همت

موجب می‌شود كارها متوقف و به بهانه‌ی كمبودها و مشكلات، این

ضعف توجیه شود.

 

موانع و آفات همت و اراده

همت و اراده‌ همچون سایر پدیده‌ها و خصایل انسانی دارای موانع

بازدارنده، كاهش‌دهنده و آفاتی است كه از نظر استاد شهید دور نمانده

 است. مهم‌ترین آفت‌ها عبارتند از:

1ـ فضای تبعیض و بی‌عدالتی: از دیدگاه شهید مطهری نباید هیچ تبعیض

 و بی‌عدالتی در جامعه را برتافت بلكه "باید این طور باشد كه

روستازادگان با استعداد بتوانند دانشجو بشوند و بعد از دانشمندی به

مقام وزیری برسند و همیشه باید این طور باشد كه پسران ناقص عقل

عقب بمانند و سقوط كنند". در این صورت است كه صاحبان همت

انگیزه‌ی بروز آن را پیدا و برای نیل به كسب بزرگی تلاش خواهند كرد.

2ـ عدم تشخیص بزرگی و كوچكی: گاهی فرد یا جامعه در تشخیص و

مقیاس اندازه‌گیری كارها، اهداف و آرمان‌ها دچار مشكل می‌شود و لذا

همت و تلاش خود را به هدر داده و یا از وصول به اهداف و آرمان‌های

بلند و بزرگ باز می‌ماند. استاد چنین طرز فكر و نگاهی را كه صرفاً به

ظاهر امور نگریسته و نتیجه‌ی مهم و اساسی را نادیده می‌گیرد، یك

بیماری و یك انحراف بزرگ از تعلیمات عالیه اسلامی بر می‌شمارد.

3ـ غفلت از اهتمام به تمام ابعاد سعادت: از نگاه شهید مطهری انسان

دارای ابعاد روحی و مادی است كه باید به طور مناسب تأمین شده و

برای تأمین سعادت دنیای و آخرت به كارگیری شود. همت و اراده باید

 مصرف تأمین همه‌ی شرایط سعادت گردد و ناچار باید به نسبت معین

میان آن‌ها تقسیم شود و اگر جاذبه‌ی یكی از آن‌ها همت و اراده را به

سوی خود بكشاند و سایر شرایط به زمین بماند، بدیهی است كه

بدبختی رو خواهد آورد.

 

نتیجه‌گیری

مروری بر سیره و اندیشه‌ی استاد شهید مرتضی مطهری و جستجوی

 موضوع این مقاله یعنی همت و كار، گویای این است كه ایشان برای

همت و كار جایگاه و اهمیت بالایی قائل بوده و با نگاهی دینی به

موضوع هر دو را سرمایه‌ی تأمین سعادت و نشانگر وجود سلامت روان،

 بزرگی روح، آزادگی و شرافت دانسته و خود نیز عامل به آن در زندگی

عملی بوده است و در این نگاه از علم و تجربه‌ی تاریخی و اجتماعی نیز

 برخوردار بوده است.

 

* متفكر شهیدمرتضی مطهری:

- بعد از دیانت، مدرسه‌ای برای تربیت انسان، بهتر از مدرسه كار ساخته

 نشده است.

- نتیجه كار تنها خلاصی از فقر و گرسنگی نیست، بلكه چندین چیز دیگر

 هم به دنبال دارد، از آن جمله این كه كار بر عزت و شخصیت انسان

می‌افزاید.

- همت بزرگ، نشانه روح بزرگ است و همت كوچك نشانه روح كوچك

است.

- روح بزرگ یك آرزوی بزرگ است، یك اندیشه بزرگ و وسیع است، یك

 خواهش و اراده بزرگ، یك نعمت بزرگ است.

.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ


استاد مطهری از نگاه مقام معظم رهبری:
شهید مطهری( رضوان الله علیه) چشمه فیاض و جوشانی بود.
کتاب های شهید مطهری،قابل مردن و قابل تمام شدن نیست.

آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب